Ga ťťn regel verder Geregistreerd copyright by A. Emmes, Utrecht 2001. Alleen deze tekst
 Ga naar de homepage.  Ga naar de algemene trefwoordelijst. Hele bladzijde of verander alleen het gele menu

Ga ťťn pijl terug Feiten en Vooroordelen
zie ook: Kritische kanttekeningen;   Lezing;   vragentekens bij wetenschappelijk onderzoek;  verbazing  normen  

Wat is alternatief?
Alles wat 30 jaar geleden buiten de Medische Erkende Behandelwijzen viel wordt doorgaans Alternatief genoemd. "Alternatief" zegt dus eigenlijk helemaal niets.

Een vrij groot deel van het alternatieve veld kenmerkt zich door onduidelijkheid. Dat is logisch want vroeger en nog steeds is medisch handelen zonder artsentitel strafbaar. Wat "Medisch Handelen" precies is en waar de grenzen liggen, is uiteraard moeilijk te definiŽren.

Feit: Alle niet erkende behandelingen worden niet vergoed door het Verplichte Ziekenfonds, en vallen bovendien in het hoge BTW-tarief (19 %, ook over alle sociale premies en belastingen die de therapeut / genezer of helper, daarna nog moet afdragen).
Deze rechtsongelijkheid maakt dat er veel verborgen blijft. Vaak geven zowel therapeut als patiŽnt de voorkeur aan het laaghouden van de kosten, door iets buiten de belastingdienst om te regelen.
Dat bevordert uiteraard de controleerbaarheid van het alternatieve veld niet.

Er zijn nu beroepsgroepen van alternatieve therapeuten, - genezers die werken aan erkenning door het formuleren van regels waaraan een erkend therapeut moet voldoen, die regels zijn bij die verenigingen opvraagbaar. Het Landelijk PatiŽnten Consumenten Platform in Utrecht, geeft ieder jaar een gids uit waar de adressen in staan.
Die gids ligt in elke zichzelf respecterende Bibliotheek en naast de telefoon van de Stichting MS- projecten.

Er doet zich bij deze ontwikkelingen een raar verschijnsel voor. De alternatieve therapeuten die "goed" werken, krijgen het vaak via mond tot mond reclame zo druk, dat ze geen tijd hebben om in zo'n beroepsvereniging te gaan zitten.
De therapeuten met minder cliŽnten hebben natuurlijk meer tijd en doorgaans minder inkomen.
Dit leidt er soms toe, dat het het lidmaatschap van zo'n beroepsvereniging erg duur wordt.
Dit leidt er soms ook toe dat er regels worden opgesteld waar de therapeuten die het al druk hadden, zich niet in kunnen vinden.
Met andere woorden: erkend zijn, wil niet altijd zeggen "beter" zijn.

Wetten en regels hebben met normen en waarden te maken.
Normen en waarden hebben te maken met doelstelling en welke weg men kiest te gaan op grond van wat men kiest te geloven en wat niet.
Normen en waarden binnen de wetenschap,
ook de medische wetenschap. Wetenschap is ook een vorm van geloof of, afhankelijk de normen, bijgeloof. Alleen worden dogma's dan axioma's genoemd

Statistiek is een geldige "Bewijs Methode".
Dus alleen als iets bij herhaling voor meer mensen geldt bij gelijkblijvende omstandigheden, en bij dubbelblind onderzoek wordt afgezet tegen een Placebo en daarin signifikant hoger scoret, wordt erkend als bewezen effect. (D.w.z. dan kiezen we om het te geloven).
Inpliciete aanname daarbij is: Alle mensen (bij zeldzame preciesere onderzoeken per kilo lichaamsgewicht) zijn ongeveer hetzelfde. Dat is niet waar!

Er rijzen op dit moment helaas ernstige vraagtekens bij de de onafhankelijkheid van het medisch onderzoek. verder lezen
Het is een feit dat in het gewone dagelijkse leven, helemaal niks herhaalbaar is, en iedere ervaring plaats en tijd gebonden is.

Omdat gelijk blijvende omstandigheden in dagelijks leven dus onmogelijk te realiseren zijn, worden alle detail-verschillen buiten beschouwing gelaten.

Feit: Op grond van een statistiek kan er geen enkele zekere voorspelling voor een individu worden gedaan.
Wat terecht of onterecht is, zowel bij hoop als bij wanhoop, kan pas achteraf blijken. Er zijn genoeg voorbeelden van Medisch opgegeven mensen, die jaren later nog leefden, ondanks de valse wanhoop die een medische uitspraak als "Waarschijnlijk nog een paar maanden of weken" hen gegeven moet hebben.
Valse wanhoop is waarschijnlijk schadelijker dan valse hoop.

Feiten:
Een arts die een alternatieve behandelmethode afraadt is gerechtigd dat te doen.
Een Alternatieve therapeut die een reguliere Medische handeling afraadt is strafbaar en kan daarvoor zelfs in gevangenis komen.
Feit: Er zijn medisch erkende medicijnen, door het ziekenfonds betaald, later weer uit de handel genomen en, ik meen zelfs, verboden.
Feit: Er zijn zowel artsen als zich alternatief noemende therapeuten die gerechtelijk veroordeeld zijn. De artsen verliezen in zo'n geval vaak het recht zich nog langer arts te noemen, en alternatief therapeut niet (want dat is geen wettelijk beschermde titel).

Leven, ziekte en dood en hoe een mens kiest om daarmee om te gaan heeft alles te maken met de persoonlijke levensovertuiging. Dat was vroeger het terrein van de religies, geloven, filosofen en levensbeschouwelijke stromingen.

Onze grondwet erkend de vrijheid van levensovertuiging, nog steeds.
Hoe je met ziekte omgaat en wie je daarbij mag helpen, is echter via de twee wetjes van Thorbecke ergens in de 19e eeuw (18 zoveel dus) beperkt tot Universitair opgeleiden en daarnaast tot de mensen die ook nog gerechtigd zijn de titel "arts, of heelmeester" te voeren.
Tijdens de Tweede Wereld Oorlog is dat monopolie uitgebreid met de Ziekenfonds wet, die een groot deel van de financiŽle stroom in de Medische Wereld nu bepaalt.
Dit is een feit.

Eind vorige eeuw is de "Wet op de Kwakzalverij" gemoderniseerd. Daarna is er een juridische uitspraak geweest, dat een gepensioneerde medisch specialist, en een mens voor wie ik diep respect voelde door de rust, het vertrouwen en de hoop die hij uitstraalt, door wat hij doet en zegt "Kwakzalver" genoemd mag worden.
Het feit dat deze arts zelf medisch was opgegeven en nog leeft; het feit dat hij een aantal mensen geholpen heeft dat zelfde te bereiken, die ook nog leven, bleef bij dit proces buiten beschouwing.
Het feit dat door artsen opgegeven patiŽnten meestal dood gaan, ook als er via een alternatieve wijze wellicht nog iets voor ze te doen was geweest, is zo ver ik weet nog nooit genoemd, en zal wel moeilijk "bewijsbaar" blijven. Bovendien blijkt het moeilijk zijn om wetenschappelijk onderzoek naar zoiets gefinancieerd te krijgen. Bijna alle medisch onderzoek wordt inmiddels door de farmaceutische industrie gesponsord.

Verbazing
Het heeft mij altijd verbaasd dat de medische wetenschap zo weinig onderzoek heeft gedaan naar haar eigen wortels, want in alle culturen, ook in ons verleden, was de gezondheidszorg in handen van de religies, tempeldienaren en kloosters (naast het deel van de kwakzalvers) .
Binnen een mens is het onmogelijk om lichaam en geest te scheiden, emoties beinvloeden direct de hele chemie van het lichaam. Er zijn artsen gepromoveerd op placebo's (nepmiddelen) en zelfs op de "bijwerkingen" van placebo's, en die begeven zich dus eigenlijk op het terrein van de menselijke geest . Er zijn psychologen bezig met lichamelijk werkende middelen en begeven zich dus op het terrein van de medici. Zo raken ze elkaar op het vlak van ziekte, terwijl het bewustzijn over gezondheid wat iedereen, vaak nog onbewust, al bezit, buiten beschouwing blijft. Ik heb het nooit begrepen dat daar zo weinig aandacht aan is besteed. (Zie ook Zelfgenezing en het autonome zenuwstelsel
.)
Veel gehoorde vooroordelen over Alternatieve Geneeswijzen:
1."Dat is gewoon suggestie."
2."Dat is (gewoon) het Placebo-effect*."
3."Dat is niet wetenschappelijk bewezen"
4."Het werkt alleen als je erin gelooft"
5."Dat is geldklopperij / kwakzalverij"
6."Je mag mensen geen valse hoop geven"

ad.1 en 2. Deze uitspraken kunnen waar zijn. Maar, wat is er zo "gewoon" aan suggestie, of het placebo-effect?
Met suggestie wordt meestal bedoeld dat iemands verbeeldingskracht wordt aangesproken of gemanipuleerd. Het voorstellingsvermogen is een van de grootste drijvende krachten in een mensenleven. Als je aan iemand vraagt, wat hij eigenlijk doet wanneer hij op staat en gaat lopen, dan kan hij dat meestal niet zeggen. "Gewoon je wilt opstaan en je doet het." Misschien staat en loopt iedereen wel gewoon op suggestie.

ad.3. "Dat is niet wetenschappelijk bewezen".
Er is ook nog nooit wetenschappelijk bewezen dat de zon morgen weer op zal komen. De Zon heeft alleen tot op heden de verklarende theoriŽn die de mens heeft verzonnen, nog niet ontkracht. Er valt eigenlijk helemaal niks te bewijzen in het leven, alleen te ontdekken. De werkelijkheid heeft het nog nooit nodig gehad om bewezen te worden, die is gewoon wat is. Alleen mensen schijnen verklaringen (al dan niet zovaak herhaald dat we het "bewijs" noemen,) nodig te hebben om de werkelijkheid, of een deel daarvan, te durven geloven. Helemaal niemand kan zelf bewijzen dat hij leeft. Dat is gelukkig ook helemaal niet nodig om gewoon te kunnen leven, als je maar staat ingeschreven bij de burgerlijke stand en genoeg nummers hebt toevoegd gekregen, om jezelf te kunnen legitimeren.

ad 4. "Het werkt alleen als je erin gelooft"
Dat is voor zover ik kan zien niet waar. Je hoeft niet van te voren te geloven of iets werkt, zolang je maar niet sowieso gelooft dat het niet werkt. Wanhoop en wantrouwen is beslist schadelijk, dat kan iedere genezing tegenwerken (zowel de reguliere als de alternatief genoemde).

ad 5. "Dat is geldklopperij / kwakzalverij"
Ook deze uitspraak kan waar zijn. Als een alternatieve genezer F2000,-- per maand vraagt, is dat uitermate verdacht.
Interferon kost meer dan dat en wordt gewoon door het ziekenfonds vergoedt. Dat betaalt de gemeenschap dat voor U zonder dat daar veel vragen over zullen worden gesteld.

ad 6."Je mag mensen geen valse hoop geven".
Je mag mensen nooit iets geven wat vals is. Wat in het geval van 'hoop' vals is, kan pas achteraf blijken. Uitspraken als: "Het sloopt je zenuwen langzaam maar zeker" geven mensen beslist geen enkel hoop. Ze geven mensen eerder (valse?) wanhoop.
Als je mensen toch iets "vals" geeft dan vind ik persoonlijk "hoop" leuker dan "wanhoop".

Oplossing?
Vervang het ziekenfonds door een PersoonsGebonden Budget. Dan kan iedereen weer zelf kiezen welke weg hij voor zijn gezondheid wil bewandelen. Dan bepalen de mensen die er belang bij hebben hun premies laag te houden, zelf, hoe het geld in de zorgsector wordt besteed en dan worden de rekeningen ook weer controleerbaar.

Ik ben steeds allergischer aan het worden tegen het winstbejag in de reguliere zorg. Laten we het ziekenfonds onderbrengen in een persoonsgebonden budget dan zijn die wachttijden zo verleden tijd. Als je je voor 200,-- ergens kunt laten verzorgen waar het raam nog open kan, gaat geen hond meer wachten op totdat er voor ruim 1000,-- een bed in het ziekenhuis beschikbaar komt. De meeste MS schubes herstellen met 10 dagen liefdevol verzorgde (bed)rust evengoed of beter dan met prednisolon of interferon. Dan moet het wel rust zijn en niet een piepende onrust, met het plastic eten, "geladen" lucht, een tv toestel boven je bed, en wakker gemaakt worden om je bloeddruk of andere flauwekul te meten. Dan kunnen we ons weer, veel gezonder en goedkoper laten helen door de tijd en andere helende krachten.



De volgende rede gaat over de ontwikkelingen en de achtergronden van o.a. het medisch-wetenschappelijk denken

In de Schaduw van Verlichting

Rede van W.F. Haak tijdens het symposium van de NVP over paranormale geneeeswijze anno 1987.

Beperkte wetenschap
De bakermat van de geneeskunde die we hier en nu 'normaal' noemen, ligt op de snijtafels van weleer. Het was in de zo fascinerende episode in de geschiedenis van onze westerse cultuur, die zich afspeelde op de drempel tussen de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd, dat men begon met het openen van menselijke lijken om er achter te komen hoe alles in elkaar zit en om te zien welke sporen ziekten in het lichaam achterlaten. Triomfantelijk stelde men vast dat bepaalde organen zeer zichtbaar waren aangetast en het gaf voedsel aan de gedachte van de lokaliseerbaarheid van de ziekte. De weg naar steeds grondiger analyse was ingeslagen. Het menselijk lichaam werd botje na botje ontleed, spiertje voor spiertje bekeken; organen werden uitgeplozen. En steeds als alles weer verder uiteen gerafeld was, dacht men weer het geheel, de mens, te kennen. Wat men echter niet op de snijtafels of in de laboratoria terugvond, waren zaken als de wil, de liefde, de hoop, de opwinding, de gedachten, de gevoelens, de autonomie...., kortom, alles wat men toeschrijft aan de geest of aan de ziel. Wat men juist nooit vond was de mens in het lichaam. Evenmin vond men het regelsysteem terug dat niet alleen alle processen in het lichaam regelt, maar ook, in samenwerking met de energie van de wil, zorg draagt voor wat men het zelfhelend vermogen van de mens noemt, omdat het in staat is als reactie op alle materiŽle en immateriŽle invloeden van binnen en van buiten, strategieŽn te ontwikkelen om een verstoring te elimineren of anders haar nadelige effecten zo goed mogelijk te omzeilen. Zo is de westerse medische wetenschap, stelselmatig verontachtzamend wat men niet kon waarnemen, zonder deze essentialia ontwikkeld.

Het menselijk denken
Men kan zich erover verwonderen dat de onderzoekers van toen-tot-nu zich deze dramatisch beperkingen nooit hebben gerealiseerd. Maar als men alles in zijn historisch perpectief plaatst, en zich bewust is hoe overal en altijd het denken van de mens onder invloed van diens omgeving wordt geprogrammeerd en dus versmald, wordt heel veel duidelijk. Het gaat erom zicht te krijgen op de ontwikkeling door de eeuwen heen van de denkkaders van de mensheid in onze Westerse cultuur. Dat is allemaal niet zo ingewikkeld, omdat denkkaders zich veel langer praktisch ongewijzigd staande houden dan bijvoorbeeld sociale structuren of politieke constellaties wier wisseling onze aandacht van de meest wezenlijke veranderingen afleidt. Maar als die denkkaders dan aan het schuiven raken, schuiven ze door, en ontstaan woelige perioden die wel eeuwen kunnen duren en de overgang vormen tussen grote en duidelijke perioden in de geschiedenis zoals de Oudheid, de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd zijn.
Zeker ook binnen een periode zijn er altijd wel mensen die zich van de beperkingen van het gangbare denken kunnen bevrijden. Zij slagen erin de vastgeroeste paradigma's te doorbreken, hun programmeringen uit te wissen en de hecht in hun hoofd geprente referentiekaders overhoop te halen. De meesten van hen kennen we niet, slechts een enkeling weet zich staande te houden. En het is de vraag of hij, als hij wordt gehoord, begrepen wordt. Met andere referentiekaders kan dezelfde kennis immers anders geÔnterpreteerd worden, zodat de werkelijkheid anders wordt ervaren. We hebben met veranderingen in het denkraam te maken, in de wijze waarop aard en inhoud van het zijnde wordt beleefd. En wanneer eens in de loop van de vele eeuwen zo'n verandering - wellicht pas generaties nadat een eerste zonderling tevergeefs in die richting geroepen had - uiteindelijk doorzet, kan het opnieuw generaties duren aleer bij een ieder de nieuwe concepten als van meet af aan worden ingeprent en zodoende vanzelfsprekend worden.

De Oudheid
Om een indruk te krijgen van het denken in de oudheid plegen we op Plato en zijn leerlingen terug te vallen. Plato maakte onderscheid tussen drie soorten kennen: het zintuigelijk kennen, het verstandelijke kennen en het 'kennen van de werkelijkheid dat het kennen van Het Goede omvat'. Die hoogste vorm van kennen werd volgens Plato slechts door zeer weinigen bereikt. Wij noemen dat niveau van kennen nu geen kennen meer; wellicht zouden we het aanduiden met Wijsheid-met-een-grote-W en een overtuigend voorvoegsel als Goddelijk of Kosmisch, maar ons denkraam is zo'n vijfentwintig eeuwen later zo anders gevormd, dat we het bedoelde moeilijk kunnen bevatten.
Opmerkelijk is dat Plato het de zekerste vorm van kennen noemde, zekerder dus dan wat je met je eigen zintuigen kunt waarnemen; zekerder ook dan twee maal twee vier is en dan de hele wiskunde bij elkaar die tot het niveau van verstandelijk kennen behoort. Mensen die deze hoogste vorm van kennen hadden bereikt zouden we nu 'Verlicht' noemen, mensen die het juiste inzicht ontvangen hebben, en bevrijd zijn van al hun programmeringen, beperkingen en vooroordelen. Plato was van mening dat slechts deze 'verlichte' mensen, de filosofen, in aanmerking konden komen leiding te geven aan de samenleving. Plato's denken over het kennen verraadt een analytische benadering; een trekken van scheidslijnen; een indelen in hokjes. Toch staat Plato bekend om 'De Idee': het beschouwen van het geheel en het bezien van de afzonderlijke dingen als deel van het geheel. Het analytische denken schrijft men veeleer toe aan Plato's leerling Aristoteles, die de afzonderlijke dingen beschouwde, en het geheel bezag als te zijn opgebouwd uit de afzonderlijke dingen. Hoe het ook zij, onze cultuur is met dat analytische denken een unieke weg ingeslagen, want voor zover ik weet, heeft nooit in de geschiedenis en nergens ter wereld een andere cultuur die weg gekozen. Zo zal geen Chinees of iemand uit het minder verre Oosten, geen Indiaan of iemand uit welke niet-westerse cultuur dan ook, ooit op de gedachte gekomen zijn wijsheid in onderscheidbare delen te ordenen. Hun kennis en wijsheid is 'heel' en in hun denken en beleven vloeit het waarneembare zonder enige disoncitnuÔteit over in het begrijpelijke en het begrijpelijke in het onbegrijpelijke. Sinds de Oude Grieken is de belevingswereld van de westerse mens niet meer 'heel'; ze is hoogstens 'compleet'.

De Middeleeuwen
Men pleegt in onze cultuur van nu de middeleeuwen niet zo belangrijk te vinden. Daarom weten we er weinig van en zijn ons geen grote filosofen bekend die ons uitzicht bieden op het denken van toen. Misschien is het ook wel zo dat ze niet hebben bestaan, of dat we ervan moeten uitgaan dat het zoeken naar de waarheid in die tijd zo bedreigend was voor de macht van de Kerk, dat het stelselmatig, zonder scrupules en zeer effectief door de inquisitie in de kiem werd gesmoord. Buiten de zintuiglijke kennis was er dan slechts het beleven van het Goddelijke gezag zoals dat door de autoriteit van de Kerk werd verkondigd. En wie de Renaissance en de Verlichting ziet als reacties op de Middeleeuwen, leidt daaruit voor de Middeleeuwen inderdaad een dergelijk beeld af.

De Nieuwe Tijd
Met de opkomst van de Renaissance verstrijken de Middeleeuwen. Men greep terug naar de periode ervoor, en de studie van de Oude Grieken werd met veel toewijding ter hand genomen. Het Aristotelische denken bloeide op, het speuren naar de waarheid werd weer door velen beoefend en naar filosofen behoefde men niet lang te zoeken; ze dienden zich overal aan. Soms zich nog verzoenend met het gezag van God en het bestaan van de Kerk, soms meer verbonden met de reformatie, soms vrijer en humanistischer van aard.
Spinoza, geboren in 1632, hanteert in zij 'Ethica' met iets andere woorden Plato's indeling van ons kennen. Hij onderschiedt de kennis door waarneming en herinnering; de kennis door abstractie van het concrete, als functie van de rede en de intuÔtieve kennis, het weten van God en het Wezen der Dingen. En slechts met die derde kennissoort zou men, volgens Spinoza, de hoogst mogelijke Zielerust en liefde tot God bereiken, die vrij maakt ne wijs. Maar een eeuw later, we zitten dan al in de achttiende eeuw, maakte Kant zich de woordvoerder van wat men dan thans het Verlichte denken noemt, door in zijn beroemde "Kritik der reinen Vernunft' de grens van de kennis daar te leggen waar onze analyseerbare ervaring eindigt en het metafysische begint. Zo werd kennis, gescheiden van geloof, rationaliteit van spiritualiteit, wetenschap van mystiek, denken over het begrijpelijke van open staan voor het onbegrijpelijke. Hoezeer Kant zelf nog benadrukt heeft dat het metafysiche onmisbaar is, de westerse wetenschap is sindsdien als het ware onthoofd en van alle remmen ontdaan verder gegaan, en het westerse denken is in haar voersporen getreden

De Schaduw van de Verlichting
Als reactie op de Middeleeuwen, waarin de kennis van de burgers voornamelijk beperkt bleef tot enerzijds de kennis door waarneming en herinnering, en anderzijds de kennis door ervaring van de door de kerk getrolereerde mystiek, terwijl de kennis door abstrahering van het concrete, als functie van de rede voornamelijk aan de geestelijkheid was voorbehouden, kwam in de Nieuwe Tijd het accent helemaal te liggen op de ratio; op het onbevooroordeelde objectieve denken. Het vooroordeel, het onbewezene, het onberedeneerde en het niet zintuiglijk waarneembare, dat alles werd, als nog min of meer gedoogd geloof of als niet meer gedoogd bijgeloof terzijde geschoven.
De verlichting, zoals wij de periode rond 1800 noemen, was ongetwijfeld een gigantische bevrijding van de geest ten opzichte van de Middeleeuwen, maar tegelijkertijd - en ook dat kan men zien als een reactie op de Middeleeuwen - een dramatische verarming van het denken, een benauwde beperking van het jachtterrein van de geest, ten opzichte van de Oudheid. Het 'verlicht' zijn in de betekenis van het juiste inzicht ontvangen te hebben, ook in het gebied van het onbegijpelijke, van de mystiek; het 'verlicht' zijn in de zin van Plato's kennen van de werkelijkheid dat het kennen van Het Goede omvat; het 'verlicht' zijn in de zin zoals Spinoza het noemde als het weten van God en het Wezen der dingen; dat 'verlicht' zijn werd tijdens de verlichting juist niet langer serieus genomen; naar de zijlijn van de zondag of van de zonderling verwezen. Kon men ten opzichte van andere culturen in onze Griekse Oudheid nog zeggen dat het geheel van kennis en wijsheid (Wij hebben er niet eens een woord voor!) welliswaar niet meer heel, maar dan toch nog wel - zij het voor de enkeling - compleet was, in de Nieuwe Tijd is ook het compleet-zijn verloren gegaan. En we zullen moeten wachten op de Nieuwe Tijd aleer daar weer wat aan veranderd kan worden.

Grote Veranderingen
Omwentelingen in het denken gaan gepaard met grote veranderingen op alle gebieden. Als zo vaak sluiten oorzaak en gevolg zich als een cirkel aaneen, zodat niet meer te achterhalen is wat een gevolg is van wat. Zo heeft een waterval van gebeurtenissen zich op de drempel van de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd uitgestort. Men ontdekte als het ware de ruimte nadat de westerse mensheid tien eeuwen lang in een plat vlak had geleefd. De aarde werd rond en de hemel kreeg diepte. Columbus ontdekte Amerika. Schilders ontdekten het perspectief. De reformatie gaf nieuwe ruimte aan het religieuse in de mens. Het humanisme kreeg gestalte. De boekdrukkunst werd uitgevonden. Kunsten en wetenschappen bloeiden op. De eerste menselijke lijken werden opengesneden en schilders en beeldhouwers maakten voor het eerst studie van de anatomie van de mens..... En dan zou ik de belangrijkste bijdrage aan de afsluiting van de Middeleeuwen en het begin van de Nieuwe Tijd nog bijna vergeten: Copernicus die de aarde liet draaien om de zon, ook al stond zijn levenswerk "De revolutie orbium coelestium" tot in de 17e eeuw nog op de Index.
Al deze veranderingen hebben ertoe geleid dat geheel nieuwe wegen werden ingeslagen. Wegen waarop alle moderne wetenschappen en alle denken en strevingen van de moderne westerse mens tot ontwikkeling kwamen. Maar dat geschiedde dan wel met de verminking die in het denken was aangebracht. Zo valt, tegen de achtergrond van onze cultuurgeschiedenis te begrijpen waarom de geneeskunde die we hier en nu 'normaal' noemen en die in die dagen met de eerste lijkopening de weg insloeg die we nu nog steeds begaan, zo eenzijdig ontwikkeld is; waarom ziekte zo eenzijdig wordt benaderd.
Had men zich in de Middeleeuwen als het ware opgesloten in een plat vlak, zodat men - geen weet hebbende van een derde dimensie - de gevangene werd van slechts een zich sluitende lijn van de Kerk, nu heeft men zich collectief opgeloten in de twee met elkaar verbonden ruimten van waarneembare en beredeneerbare kennis. Men is weliswaar met man en macht al eeuwen doende de muren van die ruimten heel systematisch centimeter na centimeter te verplaatsen, maar dat kan toch niet verhinderen dat het daarbinnen knap benauwd begint te worden, zodat men er - geen weet hebbende van de onbegrensdheid van de werkelijkheid - de gevangene aan het worden is van de dramatische beperking van wat we met Kant als 'kenbaar' zijn gaan beschouwen.
Toen het er in de negentiende eeuw nog niet zo benauwd was, toen men door de vele verworvenheden van het rationele reductionisme nog volop in de vooruitgangroes verkeerde, de wetenschap nog niet vastliep in haar eigen ingewikkeldheden en de maatschappij nog ordenbaar of zelf maakbaar leek....,toen was het in het licht van het gangbare denken heel begrijpelijk dat Thorbecke een scheiding aanbracht tussen heelmeesters die aan de officiŽle universiteiten waren opgeleid en de heelmeesters die het vak van oudere vakbroeders of op klinische scholen hadden geleerd, om vervolgens de eersten als arts te erkennen en de laatsten als kwakzalvers en charlatans naar de verborgenheid van het verbodene te verbannen. En de heelmeesters die de mensen met onwaarneembare en onberedeneerbare krachtenvelden of energieŽn via stimulering van het onaangetoonde zelfhelend vermogen van hun kwalen genazen, werden tot 'paranormaal' en illegaal bestempeld.

De Nieuwe Drempel Nu alle reguliere wetenschappers in hun streven de waarheid te ontwarren haar steeds ingewikelder maken, lijken zij veel op laat-middeleeuwse monniken die zelfs met de meest onwaarschijnlijke veronderstellingen van epicyclische banen de waargenomen loop van de planeten niet meer met hun prae-Copernicaanse model konden verzoenen.
(A.E. vrij vertaald in gewoon Nederlands: Eenvoud is een kenmerk van het ware. Of: Zelfs die onbegrijpelijk ingewikkelde modellen voldoen niet meer, niet omdat ze niet ingewikkeld genoeg zijn, maar omdat ze gewoon niet kloppen, omdat de basis niet deugt. Als je minstens de helft van de realiteit ontkent, kan er nooit een model ontstaan dat waarheidsgetrouw is. Als je aanneemt dat de aarde het middelpunt van het heelal is, dan valt het niet goed te verklaren waarom de andere planeten soms achteruit lopen - met dure woorden heet dat: in epicyclische banen)
De gezondheidszorg wordt onbetaalbaar en de commissie van wijze mannen heeft niet in de gaten dat dit aan ons eenzijdig denken te danken is. De samenleving - bij gebrek aan leiders zoals Plato ze prefereerde - is in zijn eigen regelgeving aan het vastlopen. We kunnen nu reeds de drempel tussen de Nieuwe Tijd en de nieuwe Nieuwe Tijd met onze tenen voelen..... en we voelen de laatste (?) stuiptrekkingen van een periode die haar bestaan probeert te verlengen; Universitaire vakgroepen die de randgebieden van het gangbare denken trachten te verkennen worden opgeheven; een Staatssecretaris die het alternatieve en paranormale normaler vond dan het normale wordt niet herbenoemd, de enige ambtenaar op WVC die full-time voor de belangen van alternatieve geneeswijzen beschikbaar is, wordt weggesaneerd.

De nieuwe Nieuwe Tijd zal zeker aardiger zijn.

Met dank aan Floor (drs W.F.) Haak, voor zijn jarenlange vriendschap, zijn liefde, zorg en inspiratie.