Copyright by A. Emmes, Utrecht 2001
Algemeen
Psychologie betekent: de wetenschap van de menselijke geest/ziel.
Psycho-therapie: betekent therapie voor de menselijke geest/ziel.
Psychiatrie: de behandeling van geestes- en zielsziekten.
In het verleden waren neurologie en psychiatrie samen ťťn medisch specialisme, ook wel zenuw- en zielsziekten genoemd.

Deze gebieden zijn uiteraard altijd al erg omstreden geweest, want ze hielden (en houden zich eigenlijk nog, zij het verkapt,) bezig met de vraag: "Wat is normaal en wat niet?" En die vraag behoort beslist niet tot het terrein van de wetenschap en zeker niet zolang de wetenschap pretentendeert objectief te zijn. Er bestaan dus vele scholen. Je kunt wel turven hoe vaak een gemiddeld mens in zijn neus peutert en vaststellen of iemand dat meer of minder dan gemiddeld doet. Dat is dan de norm. Je kunt daar echter geen conclusies aan verbinden. Want als je toevallig kriebel in je neus hebt, blijft het logisch dat je vaker peutert en zou het eerder gek zijn wanneer je het niet deed.

Kennis is macht en de wetenschap van de psychologie wordt regelmatig misbruikt o.a. voor propaganda en demagogisoche doeleinden, zoals bijvoorbeeld in de dagelijkse hoeveelheid reclame die over ons wordt uitgestort. Mensen hebben elkaar altijd al misleid en om de tuin geleid. Er is ook wat dat betreft weinig nieuws onder de zon.

Er zijn therapeuten die het behandelen van hun patiŽnten nodig hebben om in zichzelf te blijven geloven. Er zijn mensen die geilen op de emoties of de ellende van ander. Zo iemand kun je zowel regulier als alternatief treffen. Kortom het is onzinnig om blindvertrouwen te eisen van jezelf
Hier geldt bij uitstek dat de kwaliteit van de hulp grotendeels wordt bepaald door de innerlijke integriteit van de hulpverlener, en die kan ieder mens alleen zelf voelen en inschatten.
Eugene Gendlin echter, deed onderzoek naar de effectiviteit van verschillende vormen van psychotherapie (beschreven in zijn boek Focussen) en kwam tot de verrassende ontdekking dat het slagen van de therapie meer afhangt van het besluit van de client en zijn wil om zijn problemen op te lossen, dan van de soort therapie of de kwaliteit van de therapeut. Dit lijkt wellicht tegenstrijdig met het vorige stukje. Dat hoeft echter niet zo te zijn wanneer men bedenkt dat iemand die echt uit zijn problemen wil komen, sneller zal weglopen bij iemand waar hij niets aan heeft.

Waarom? Waarom zou je eigenlijk in therapie gaan?
Je hebt wellicht MS en je bent natuurlijk niet gek, dus waarom zou je psychische of psycholgische hulp inroepen? Dat is een goede vraag! En daar zijn vele antwoorden op te geven. En als je een volkomen gelukkig en tevreden mens bent, is er geen enkele reden te verzinnen om in therapie te gaan. Bovendien kan een goede vriend of vriendin minstens even inspirerend zijn en veel gezelliger zijn dan welke therapeut ook. Er zijn ongelooflijk veel boeken die je kunnen helpen om op een andere manier naar jezelf en je problemen te kijken. Er staan er vele in de boekenlijst van deze website. Waarom zou het dan overwegen? Waar kan het bij helpen?
  1. Een mens kan zelf zijn eigen blindevlekken niet zien. En iemand die met je mee kijkt, kan daar licht op werpen.
  2. Het is heel erg griezelig om in je eentje naar je eigen angsten te kijken. Het is niet plezierig om bang te zijn, en dat kan je leven aardig vergallen. Misschien ben je alleen maar bang voor een idee dat als je er goed naar zou durven kijken, eigenlijk niet waar is. Een goede therapeut kan je de veiligheid bieden door je bij de hand te nemen en te helpen onnodige angsten op te ruimen.
  3. Bijna alle mensen laten zich beperken door wat vroeger van hun ouders wel en niet mocht, dat is zo vanzelfsprekend geworden, dat het niet meer in je hoofd op komt om te kijken of die ideeŽn nog steeds gelden. En goede therapeut kan je de vragen geven die jezelf vergeten bent nog te stellen.
  4. Als het een chaos in je hoofd is, dan kan het helpen om weer enige ordening scheppen en een beter overzicht te krijgen over wat je wel en niet echt wil.
  5. Als je niet meer weet wat je kiezen moet, of als je vaak "Ja maar" denkt kan het helpen om nieuwe keuzes te leren maken.
  6. Als je partner je niet serieus neemt, kan het je inspireren om hem/haar anders aan te spreken, zodat de kans groter wordt dat hij/zij een andere reactie gaat kiezen.
  7. Als je veel klachten hebt, of niet tevreden bent en vaak klaagt, gaan andere mensen je ontlopen. Dat is natuurlijk heel verdrietig. Je kunt er dan een nieuwe manier leren om jezelf anders uit te gaan drukken, of hoe je de dialoog weer op gang brengt.
  8. Als je er zelf niet goed uitkomt, is het immers alleen maar slim om hulp in te roepen. Net zoals bij "behangen" of "kasten versjouwen" zijn sommige dingen gewoon handiger om samen te doen. Waarom zou je eigenlijk in je eentje blijven ploeteren?
  9. Nog een reden.


Bruno Paul de Roeck
Bruno Paul de Roeck heeft een geheel eigen zelfhulpmethode ontwikkeld om schoon schip te maken in het leven. Zijn boekje "Recepten om in de puree te raken" is erg duidelijk en bovendien erg leuk. Het leent zich uitstekend om samen met een dierbare, of een groepje dierbaren, zelf aan de slag te gaan om de problemen waarmee men kampt, op te ruimen.

Focussen
Methode ontwikkeld door Eugene Gendlin. Zijn boek is uitstekend geschikt als inspiratiebron of zelfhulpgids, bordevol praktische tips en oefeningen voor: "Hoe je klaarheid brengt in gevoelens door aandacht te geven aan wat je in je lijf ervaart."


Gestalt Psychologie
Met het oorspronkelijk Duitse begrip "Gestalt" wordt hier "de mens en zijn omgeving en zijn relaties" bedoeld. Freud ging er voornamelijk vanuit dat de oerdriften van de mens de hoofdoorzaak van zijn problemen zijn. Hij ontwikkelde de z.g. psycho-analyse.
Jung breidde dat uit naar de z.g. Archetypen of oerbeelden, ook wel het Collectief Onderbewuste genoemd, en Frederick Perls, Erich Fromm, Milton Erikson, Ronald Laing en Maslov zagen ook de omgeving en de relaties daarmee als een wezenlijk onderdeel van de patroonvorming. Het belangrijkste uitgangspunt is dat een probleem nooit iets strikt individueels is (Dus juist geen: Eigen schuld, dikke bult). Het idee is wel dat men door zelf dingen anders te gaan doen, de relaties en problemen zo kan veranderen dat men zich er zelf gelukkiger bij voelt.
Perls schreef op het eind van zijn leven een verrukkelijk boek waarin hij zijn eigen autoriteit en deskundigheid relativeert en zich bevrijdt van zijn rol als psycholoog en betweterij.

Neuro Linguistic Programming. NLP
Neuro LinguÔstisch Programmeren. (Een bijdrage van Andrť ten Broecke)
NLP houdt zich bezig met structuur te brengen in onze subjectieve ervaring, de wijze waarop we modelleren en met gerichte communicatie.
De wortels werden gelegd in de 70-er jaren in Amerika door Brandler en Grindler. Ze maakten gebruik van de succesvolle psychologische therapieŽn en opvattingen uit die tijd van verschillende psychiaters. Enkele uitgangspunten zijn:
Het vorenstaande geeft al aan dat we het over complexe aangelegenheden hebben. Het is onmogelijk om alles in ťťn overzicht onder te brengen: als we al denken dat we het hebben dan blijkt steeds weer dat het dŠt niet is: dat er nog iets anders is. Dit is inherent aan het bovenstaande: we kunnen alleen maar in modellen denken en die impliceren nooit de complete werkelijkheid.

Als we onszelf of iets willen veranderen, dan zijn de oefeningen die in de NLP aangegeven worden erg zinvol. Ook al zijn ze niet "totaal", alle "beetjes" leiden ons naar het doel dat we willen bereiken echter ook weer nooit in zijn totaliteit: ook het doel verandert steeds mee. Op deze oefeningen en technieken wordt in deze inleiding niet ingegaan. Een belangrijk uitgangspunt voor het doen van oefeningen is het onszelf steeds meer bewust maken hoe we in elkaar steken. Door dat bewustzijn te creŽren zijn we in staat te kiezen in de handelwijze die we willen volgen. Zonder dat bewustzijn volgen we vaak een ingeburgerd patroon in onszelf dat niet altijd datgene ten doel heeft wat we nastreven.

Enkele belangrijke uitgangspunten in de visie van NLP zijn: Boek: onder meer: Essenties van NLP; van Lucas Derks en Jaap Hollander.
Websites over NLP: www.tarazat.nl/nlp.htm en www.nlp.pagina.nl

een groet van Andrť.



Psychosynthese
De grondlegger van de psychosynthese is Roberto Assagioli. Het uitgangspunt is dat ieder mens op zielsniveau zelf verantwoordelijk is voor de situatie waarin hij zit. Iedere situatie wordt gezien als een mogelijkheid om te leren, een kans, om een wijzer en liefdevoller mens te worden. De begeleider wordt dan ook gids genoemd. Het is iemand die je helpt om je eigen weg te vinden. boek
Het voordeel van deze manier van kijken is dat het de slachtofferrol, en het gevoel van machteloosheid omzeilt, zodat het duidelijker wordt wat je eigen aandeel in een situatie is en wat je er zelf aan kunt veranderen.

Transactionele Analyse
Deze vorm van psychotherapie werd ontwikkeld door Eric Berne en Thomas A. Harris. Men leert onderscheid te maken tussen verschillende rollen die men speelt, men name: Ouder, Kind en Volwassene. Het is min of meer de voorloper van Neurolinguistic Programming. boeken

ROUWPROCES-verwerking
Wanneer men MS krijgt, dan verliest men zijn gezondheid en dankzij de reclamecampagnes als "Het sloopt je zenuwen, langzaam maar zeker" vaak ook de hoop op herstel. Men verliest dan ook zijn (huidige) toekomstperspectief, of krijgt er een te onaantrekkelijk toekomstperspectief voor terug. Nu is het een eigenschap van alle toekomstperspectieven dat ze meestal niet reŽel zijn, het zijn maar speculaties en ideeŽn. Net zo goed als een rooskleurig beeld niet uit hoeft te komen, hoeft gelukkig ook een zwart doemdenkbeeld niet uit te komen. Zeker als het gevormde toekomstbeeld onaantrekkelijk is, is het een opluchting te beseffen dat het leven meestal toch anders gaat dan men van tevoren had bedacht, of dan de gemiddelde statistieken voorspellen. Het leuke van vervelende statistieken is dat ze NOOIT voor een enkel individu opgaan.

Men verliest dus zijn huidige toekomstbeeld en het lijkt erop dat alle toekomstplannen opeens zinloos zijn geworden. Bij ieder verlies hoort een rouwproces. Dat is heel normaal. Een rouwproces kent verschillende fases en het blijkt onmogelijk om ťťn van de fases over te slaan.
Dat is niet leuk, het hoort er echter onvermijdelijk bij.
Door zo'n rouwproces niet aan te willen gaan en zich er tegen te verzetten, loopt men het risico om in een fase van dat proces te blijven hangen. Wanneer dat gebeurt kan men hulp inroepen van een deskundige. De meeste mensen zullen er de voorkeur aan geven om samen met hun familie en vrienden en/of hun pater, dominee of geestelijk raadsman/vrouw, te rouwen.
Hoe lang de fases van het proces duren valt niet te zeggen, dat hangt van de mens zelf af. Bij sommige mensen duurt de fase van ontkenning een uurtje tot een paar dagen, bij anderen duurt het weken, of maanden, en een enkeling houdt het jaren vol. Algemeen wordt het normaal geacht om twee jaar voor een rouwproces uit te trekken.
Bij ieder nieuw verlies, kan er een nieuw rouwproces optreden en dat hoeft niet te gebeuren. Dat het de ene keer zo is gegaan, wil niet zeggen dat het de volgende keer precies hetzelfde gaat.
Alleen een rouwproces doormaken is natuurlijk erg verdrietig. Het is heerlijk als er iemand met begrip in de buurt is om je bij te staan. Als U niet zo iemand in uw buurt heeft, aarzel dan niet om de hulp van betaald begrip in te roepen. Meestal vergoedt het ziekenfonds of de verzekering (een deel van) die hulp. De huisarts, de maatschappelijk werkster van de thuiszorg, de RIAGG en vele andere kunnen u hierbij helpen. Er bestaat een Nederlandse KŁbler-Ross-Stichting. Bovendien bestaan er veel zelfhulpgroepen voor rouwprocessen o.a. via Humanitas. Deze zijn echter meer gericht op het verwerken van het overlijden van een dierbare. In sommige plaatsen zijn ontmoetingsgroepen voor mensen met MS, waarin men samen het krijgen van MS en wat dat betekent kan delen. Deze groepen verschillen nogal, afhankelijk van degene die het begeleidt. Het is uiteraard de bedoeling dat ieder lid van zo'n groep invloed heeft, en kan aangeven waarover hij/zij over wil praten en wat zij/hij nodig heeft. Omdat de Nederlandse MS vereniging op dit moment de grootste is, kan men het beste bij deze club informeren wanneer men aan zo'n groep zou willen deelnemen. U kunt het ook via het nationaal MS fonds proberen. Men kan ook via deze website contact met lotgenoten zoeken. Als U op Mijn reactie klikt dan wordt uw eigen e-mail programma gestart en kunt u zeggen of vragen wat u wilt.

Er is geen enkele reden om U te schamen om (deskundige) hulp in te roepen bij het verwerken van alle emoties rond het krijgen van MS. Het getuigt alleen maar van intelligentie als U geen zin heeft om er lang mee te blijven tobben. Met tobben en bang zijn heeft nog nooit een mens zijn gezondheid hersteld.
Ook lotgenotengroepen kunnen hierin een enorme steun zijn. Verder zijn er tal van New Age cursussen, die op zelf-helings-technieken zijn gericht. Hier kan men vaak warmte en begrip vinden en ook inspiratie bij het vinden van een nieuwe weg.

De fases van een gezond rouwproces zijn:
  1. fase van ontkenning
    1. vervreemding
    2. ongeloof
  2. fase van slachtofferschap
    1. verbijstering / paniek
    2. woede (wrok, wraakzucht)
    3. machteloosheid (teleurstelling)
    4. depressie
  3. fase van erkenning
    1. verdriet
    2. berusting
  4. fase van herstel
    1. heroriŽntatie
    2. nieuwe doelstelling
    3. nieuw begin
  5. fase van acceptatie
    1. terugvinden levensvreugde
    2. het gevoel te zijn gegroeid
    3. dankbaarheid
Elisabeth KŁbler-Ross heeft prachtige boeken geschreven over rouwprocessen. Haar boek over AIDS, gaat ook over de verwerking van kanker en MS. Ik las het ooit in het Frans. Die Franse vertaling nodigde mij destijds uit om MS te zien als een afsluiting van een spiritueel groeiproces. Een soort inwijding in een nieuwe fase, waarbij je niet noodzakelijkerwijze deze wereld hoeft te verlaten. Ik word nog wel eens gevraagd om lezingen of gastcollges binnen verpleegopleidingen te houden en tot mijn grote verbazing hebben de meeste 3e jaars studenten in een verpleegopleiding nog nooit van Elisabeth KŁbler-Ross gehoord.

Zeker wanneer men een vorm van MS heeft waarbij men steeds mogelijkheden lijkt in te leveren, lijkt een voortdurend rouwproces over het verlies van mogelijkheden bijna onvermijdelijk.

Het moeilijke van MS is dat het gewoon te lang duurt om op begrip van anderen te blijven rekenen. Slechts een enkeling vindt de moed om zichzelf direct in een zeer vergevorderd stadium van MS te visualiseren en te bedenken hoe hij/zij dan zijn leven van binnen wil vormgeven. Daarna te voorzien wat hij/zij dan aan kwaliteiten en geestelijke vaardigheden nodig zal hebben, daar vervolgens een leerdoelstelling van te maken en aan het werk te gaan. Op die wijze lukt het soms om in ťťn keer het grootste gedeelte van het rouwproces over het verlies van de gezondheid uit te zieken. Een soort poging om daarna van de nood een deugd te maken. Dat helpt om daarna iedere nieuwe achteruitgang ook als een uitdaging te zien, een test over in hoeverre de nieuwe levensvaardigheden al echt zijn geleerd of verworven.

De boeken van en over Morrie Schwartz geven veel inspiratie en praktische tips voor het omgaan met verlies.




Angsten
Dit stukje tekst is verplaatst: klik op de titel hierboven.


Honger of trek
Dit stukje tekst is verplaatst: klik op de titel hierboven.


Hypnose
Deze tekst is nog niet geschreven. Wie zin heeft om dat te doen, is welkom hier een bijdrage te leveren. Mijn informatie.
hypnose-verslag

Scholen
Er bestaan veel verschillende uitgangspunten binnen de psychologie en psychiatrie.
Het meest duidelijke verschil is te vinden in de opvattingen over het gebruik van de z.g. Psychofarmaca, middelen die de emoties en de menselijke beleving beÔnvloeden, met alle gevolgen vandien.
Marius Romme, emeritus hoogleraar sociale psychiatrie en grondlegger van de RIAGG's, zei in het radioprogramma "Een leven lang" op 18 mei 2001: "De psychiatrie loopt weer helemaal aan de leiband van de farmaceutische industrie." Hij vind dat de situatie sterk is verslechterd vergeleken bij de jaren 60 waarin de anti-psychiatrie ontstond als reactie op de wantoestanden binnen de geestelijke gezondheidzorg.
Hij weet de oorzaak van deze verslechteringen aan het feit dat het voor de hulpverlener gewoon gemakkelijker is om medicijnen voor te schrijven dan om zich zo in mensen te verdiepen dat hij ze kan helpen om anders met hun gevoel van machteloosheid, angst of depressie te leren omgaan.
Marius Romme en zijn partner Sandra Escher, deden onderzoek naar stemmen, en begeleiden samen zelfhulpgroepen en zijn mede-initiatiefnemers van de internationale werkgroep Intervoice

RIAGG
Het oorspronkelijk doel van de RIAGG, Reginaal Instituut Ambulante Geestelijke Gezondheidzorg, is om mensen helpen in hun eigen omgeving oplossingen te vinden voor alle conflicten die hen in een machteloze positie hebben gebracht.

Lichaam en Geest
Er zijn vele alternatieve therapieŽn die de verbinding van lichaam en geest tot doel hebben, o.a. de Bachbloesemtherapie. Zie ook leven in vrijheid.











Zinnen die vermeden kunnen worden:
Ja, maar....
Ja maar dat wordt heel moeilijk ...
Dat is voor mij moeilijk omdat ...

want zeuren helpt niet.

Alle zinnen met "moeten" en "willen" helpen je nooit verder.
Meningen en oordelen doen eigenlijk niet terzake.

KEUZE.
Alles begint met je eigen toestemming dat je iets gewoon mag gaan leren en het besluit om het te gaan doen. Iets willen is niet genoeg. Zolang je nog in zinnen met "willen" denkt, dan ben je nog niet begonnen.
Alles begint met een besluit om iets te gaan doen. En dan gewoon beginnen, en met vallen en opstaan wel zien hoe ver je komt.

Als je van jezelf geen fouten mag mag maken dan bemoeilijk je zelf het leerproces.
Eigenlijk bestaan er geen fouten, alleen lessen.

EIKENBOOM:
Een natuurlijk groeiproces laat zich niet forceren. Het enige dat een mens in feite kan is zorgen dat de omstandigheden voor de groei optimaal zijn. Als men een eikeltje wil laten kiemen, dan kun men een stukje grond onkruidvrij maken, zorgen dat er genoeg water is, men kan voorkomen dat beesten ervan eten. Men kan de groei omringen met liefde, zorg, en vertrouwen, met kennis van en aandacht voor de behoeften van het groeiproces.
Het valt echter buiten de macht van de mens om te zorgen dat de eikel ook kiemt. Of om invloed uit te oefenen op hoe snel de boom zal groeien. Iedere poging het groeiproces te forceren zal ten koste van de kwaliteit van de boom gaan en het groeiproces alleen maar feitelijk verstoren.
Exact datzelfde geldt voor alle menselijke groei en verwerkingsprocessen.
Groei vindt altijd in het verborgene plaats. Meestal kun je het pas achteraf zien dat je gegroeid bent.

Geduld:
Als men het eikeltje iedere vijf minuten opgraaft om te kijken of het al is gekiemd, dan verstoort dat alleen maar het groeiproces.

Ieder natuurlijk groeiproces gaat langzaam.

Tegenwerkende krachten:
Bij een groeiproces is ongeduld, frustratie en kwaadheid ongewenst. Wanneer men het eikeltje opgraaft en zegt: "Nou ja zo'n klein flubbertje, daar heb ik niks aan" en men gooit het eikeltje gefrustreerd aan de kant, dan helpt men de boom niet om zich te ontwikkelen.

Als men de groei forceert door extra licht of juist geen licht, extra water, warmte, kunstmest of groeihormonen dan zal dat altijd ten koste van de kwaliteit van de boom gaan.
Een boom die de kans krijgt om zijn cellen te vullen met de energie van de zon, die de tijd krijgt om de energie van moeder aarde met die van vader zon te verbinden, heeft de beste levenkansen.


Geduld is noodzakelijk voor ieder groeiproces..


Uit "med_t.html#bijw_vlag" : Men kan de voor- en nadelen van een keuze niet scheiden.
Opmerking: Alleen de voordelen willen accepteren is de houding van een verwend kind. We hebben ons door onze cultuur tot verwende kinderen laten misvormen. Dat kunnen we gelukkig zelf weer rechtzetten.



Weerstand tegen voorzieningen vraagt om nader zelfonderzoek.
Niemand wil graag gehandicapt zijn. Dat is zo logisch dat een volkomen gezond mens niet op het idee komt om te denken: "Ik ga niet in een rolstoel zitten, want het gaat zo nog wel"
Betrap je jezelf op zulk soort gedachten of uitspraken, vraag jezelf dan af. Hoe het gaat en of je dat echt bevalt.

Realiseer je dat verzet tegen een rolstoel veel energie kost, die je niet ook kunt gebruiken om je lichaam zich te laten herstellen.
Over het algemeen is het zo dat hoe meer je je lichaam overbelast, hoe slechter het zal gaan
functioneren. Het is ook mogelijk om af en toe in de rolstoel te zitten en af en toe zelf te lopen.

Een rolstoel en alle voorzieningen zijn HULPmiddelen. Middelen die gemaakt zijn om je te helpen.
Als je nu een rolstoel gebruikt om je benen niet te overbelasten, dan wordt over het algemeen de kans dat je ook volgend jaar kunt lopen, wat groter.



MOEILIJK

Onnodige hindernissen: zeuren

zeggen: "Ja maar, dat is moeilijk" als je een alternatief voor je ellende krijgt aangedragen en wordt uitgenodigd jezelf een nieuwe groeikans te geven.

Ouwe shit ophalen: Ja maar dat is moeilijk voor mŪj omdat ....
en je blokkade verstevigen door hem te gaan verklaren alsof dat hem legitimeert.
Als je nog slachtoffer bent van je eigen verleden, is dat heel erg zielig en geen enkele reden om trots erop te zijn. Dan heb je gewoon je huiswerk nog niet gedaan. Dat is net zoiets als er trots op zijn dat je huis vies is en stinkt.

Zeuren is vaak je shit uit de beerput halen en jezelf ermee insmeren. Dat is natuurlijk toegestaan, maar meestal ga je daarna zeuren dat het stinkt, of je sluit je neus en je ademhaling en verspilt zo de energie die nodig is om gewoon te gaan doen wat nodig is.

Shit hoor je gewoon te laten vallen dan kan er wellicht nog een geurende roos uitgroeien. Als je ermee rond blijft lopen, verpest je je eigen leven. vaak dat van anderen en bovendien ontneem je die roos de kans om de wereld haar geur te schenken. Dat is in feite asociaal, a-ecologisch, tegen natuurlijk.

Een kind poept gewoon in zijn luier en komt daarna om een schone luier vragen. Die is nog afhankelijk voor zijn comfort. Vrijheid is zelf de verantwoordelijkheid voor het dumpen van je shit dragen en de WC zelf doortrekken.

Ieder mens heeft in zijn leven pijnen, teleurstellingen en frustraties opgelopen. Er is geen enkele reden om die te cultiveren tot een bijzonderheid. Je loopt toch ook niet trots met je dagelijkse WC-productie te pronken in de hoop zo je honger naar aandacht te stillen. Het is handiger geurende rozen in huis te halen als je aandacht wil. Dan zijn mensen graag in jouw buurt.

Sommige mensen lijken hun identiteit te ontlenen aan de dapperheid waarmee ze hun shit rondzeulen.
Dan wordt het dus levensbedreigend om die shit los te laten.

Het enige antwoord daarop is inzicht:

Ieder 'normaal' kind is geboren met het vermogen om te leren en een zeker vertrouwen daarin en enig enthousiasme om dat te gaan doen. In ieder mens, hoe zwaar en moeilijk zijn leven ook is geweest, hoe verborgen, ontkend, en beschadigd die mogelijkheid ook is. Ergens is die herinnering daaraan nog aanwezig. Je kunt altijd naar die herinnering teruggaan. Het zaadje van vertrouwen in je eigen leermogelijkheden en van daaruit kun je altijd weer een nieuwe levensloot op je eigen levenswortels laten groeien.
Dat kan zelfs op je sterfbed nog. Je kunt zelfs op je sterfbed nog iets nieuws leren, een nieuw inzicht ontvangen en daar gelukkig van worden. Of je dat nou gelooft of niet, verandert helemaal niks aan deze waarheid.

Het enige dat nodig is, is vertrouwen dat je iets nieuws kunt leren. Dat dat moeilijk zou zijn, maakt eigenlijk alleen maar dat je je alvast kunt verheugen op een nog grotere voldoening wanneer het je straks is gelukt om het tůch te leren, gewoon met vallen en opstaan.

Stel je voor dat een kind in de wieg zich al zorgen zou gaan maken dat het moeilijk zal zijn om te gaan leren lopen. Dan zou hij zijn levensvreugde en enthousiasme al in de wieg vermoorden.