Ga n regel verder Geregistreerd copyright by A. Emmes, Utrecht 2001
Reizen, Vakantie, Nieuwe Indrukken.

"Hoe kom je als MS-er op het idee om te gaan reizen?" vroege Inge me.
Geen idee, ik krijg er op een gegeven moment gewoon zin in.
Mijn uitgangspunt is: "Ik begin gewoon en ik zie wel hoe ver ik kom".
Ik snap dat eigenlijk ook niet. Misschien denk ik wel niet als een MS-er. Ik heb destijds toen ik nauwelijks kon lopen (1985) in mijn eentje twee maanden in Turkije gezeten en toch op verschillende plaatsen, dus ik moet ook hebben gereisd.
Nu denk ik "Knettergek" en "Hoe heb ik dat toen toch gedaan?" Dat weet ik niet meer. Toen leek dat heel gewoon.

Ik kies een vast begin- en eindpunt. Als ik weg ga weet ik meestal dat er ergens een gereserveerd bed op me staat te wachten.
Reizen is een ramp en daar hou ik eigenlijk niet van, en ik geniet er reuze van om een tijdje ergens anders te zijn.
Na een reis moet ik eerst slapen en herstellen en meestal gewoon wachten totdat m'n lichaam het weer doet.

Het is beslist niet altijd even leuk. Kennelijk weegt de ellende toch op tegen de leuke dingen, anders zou ik er wel mee ophouden.

Ik herinner me nog wel het dieptepunt uit die Turkijereis en dat ik me toen afvroeg: "Wat doe ik hier in Godsnaam?" (Ik zat er om Turks te leren spreken.) Het antwoord was op dat moment: "Me hondsberoerd en doodziek voelen en behoorlijk zwelgen in zelfmedelijden". Aan het laatste valt meestal wat te veranderen, door de vraag "WAT heeft DIT HIER NU NODIG?" en daarna te zorgen dat je dat krijgt. Na dat moment heb ik dus zo'n 24 uur geslapen en ben gewoon weer langzaam verdergegaan.

Ik had al eens in 1983 in Zuid-Frankrijk mijn tent ingepakt, een taxi gebeld en een treinkaartje naar huis gekocht, nadat die zelfde vraag me deed realiseren dat mijn bed thuis groter was dan mijn tent en dat ik beter daar kon gaan slapen. Ik was gewoon te moe om van mijn vakantie te kunnen genieten. Ze hadden "toevallig" net een extra couchette-rijtuig aan die trein gehangen en had ik zo'n hele coupe voor mij alleen. Ik heb de deur op slot gedaaid en werd vijf minuten voor Rotterdam-CS pas weer wakker. Die ervaringen hebben me kennelijk niet afgeschrikt. Ze hebben me eerder geleerd dat alle problemen en moeilijk momenten wel weer overwaaien. Die dieptepunten ben je zo weer vergeten, terwijl de hoogtepunten je nog door jarenlang nagenieten iedere keer weer van energie kunnen voorzien.

Ik ben uit Turkije ook weer thuis gekomen met een schat aan fantastische ervaringen en kijk er nog altijd met veel plezier op terug. Bovendien weet ik nu dat rampmomenten gewoon weer voorbij gaan. Dat slapen op zo'n moment meestal de beste uitweg is. Nu lijkt alleen de blijheid en ontroering nog reel.

Het stukje liftend, in the middle of nowhere, liggend op het net geoogste zongewarmde graan bovenop een boerenkar met een paard of een os ervoor, was ronduit goddelijk.
Het lag zeer comfortabel op het goud der aarde, languit in de zon, gewiegd als in een kinderwagen, en nog dagen lager knetterde de graankorrels uit mijn kleren en bagage op de grond.
Het was echt fashinerend. Ik reisde alleen, en iedereen die ik ontmoette vertelde me dat je als vrouw alleen niet in Turkije kon reizen (gehandcapt hadden ze het dan nog niet eens over). Dan zei ik "tjeetje, dan heb ik een probleem, dat wist ik niet, want ik ben alleen, wat nu?" Dan was het antwoord dat ik Allah wel mocht danken dat ik de aangesprokene had ontmoet, omdat hij/zij toevallig goed was/waren. Dan zei ik: "Allaha Akbar, Shokran Gazilan", of Elhamdulliah, of oktesjekr ederim, maakte het geigende gebaar, legde mijn hand op mijn hart en boog mijn hoofd, stralend over zoveel geluk. Ik ben ook gewoon een geluksvogel. Ik heb zo veel goede, lieve mensen ontmoet.

Ik herinner me een vrachtwagenchauffeur die zei dat hij me wilde "zoenen". Dat woord kende ik wel in Turks, maar ik vroeg hem het te herhalen, en hoe je het schreef en zo, bladerde in mijn woordenboekje, terwijl ik dacht: "Help? Hoe nu?". Ik bedacht ondertussen een reactie en antwoorde "dat ik me gevleid voelde door zijn wens, maar dat me dat toch geen goed idee leek, omdat ik zijn vrouw graag recht in ogen wilde kunnen blijven kijken." Hij vond dat niet zo leuk, maar ik zei het stralend, respectvol en uitermate stellig, vlak voordat we ons doel bereikten zette hij de vrachtauto aan de kant. Daar schrok ik toch even van, want wegrennen hoorde toen gewoon echt niet tot de mogelijkheden. Hij draaide zich naar me toe, keek me vol genegenheid aan en bedankte mij en Allah dat ik hem voor een misstap had behoed.
Dat was zo'n ontroerend rijk moment, eigenlijk veel intiemer en rijker dan welke vrijpartij ook. Ik beschouwde dat als een magnifiek cadeau.
Wat een grootse man om zo'n gebaar te kunnen maken. Dan voel ik me zo ongelooflijk rijk als mens tussen de mensen. Zo zouden we allemaal horen samen te leven in wederzijds respect op een onderstroom van genegenheid.

Midden in de nacht gestrand in Izmir weet ik ook nog.
Ik dacht toen "Nou heb ik echt een probleem, hoe nu? Geen idee, nu weet ik het echt niet meer". Ik kwam er niet uit. Toen dacht ik: "Wat doe je als je onoplosbaar probleem hebt? Nou dan ga je iemand vertellen dat je een probleem heb en vragen of die toevallig een oplossing weet." Formuleerde rustig zittend op een bankje of een stoeprand, de bij behorende Turkse zinnen en keek naar een vriendelijk gezicht in de buurt om ze op los te laten. Wie schetst mijn verbazing? Die meneer loste alle problemen voor me op! Hij bleek "toevallig" de directeur van een busonderneming te zijn die zijn chauffeurs nog met een bus ging thuisbrengen, en hij leverde me voor de deur van mijn logeeradres af, nog gratis ook. Die oplossing had ik zelf echt nooit kunnen verzinnen. Er zijn toch zulke fantastische mensen op deze wereld en ik vind het heerlijk om die te ontmoeten. Er zijn zoveel mensen die het gewoon leuk vinden om een ander even te helpen en dat maakt het leven echt stuk leuker. Er stroomt dan zoveel blijhed.

Ik ga zeker niet ieder jaar op reis. Als ik ga dan wel altijd minstens 2 maanden, want dan kan ik rustig tussendoor een week gaan slapen als ik moe ben. Of wat ik wil doen over meer dagen verspreiden, of uitstellen. Ik heb meeestal twee tot drie keer zoveel tijd nodig als een gezond mens. De weekjes tussendoor zon verzamelen op een strand met zo'n hostess georganiseerde inpakken-wegwezen-reis, tel ik dan niet mee. Dan laat ik me op zo'n strand afleveren (voor een prikje) en beperk ik mijn keuzes tot "draai ik me nu al om, of wacht ik nog even". Dan hou ik alleen maar rust. Dat is meer herstellen dan vakantie houden. Daar knap ik meer van op dan drie weken ziekenhuis en zo'n hele week kost minder dan een ligdag.
Zo bespaar ik het ziekenfonds al jaren kapitalen. Het is jammer dat ze zo'n week niet vergoeden, dan zouden ze nog steeds veel kunnen besparen.
Bij het boeken van de reis geeft ik dan "WC" en "Veg" op. En controleer op ze ook op mijn ticket staan. WC, betekent Wheel Chair, en "Veg" dat je geen vlees en vis gevoerd krijgt onderweg. Bij de incheckbalie staat er dan een rolstoel voor je klaar en vanaf dat moment hoef je niet meer te staan of lopen totdat je in het vliegtuig stapt. Dat maakt de reis een stuk minder vermoeiend.

Ik heb een aantal keer een aantal maanden achter elkaar in India gezeten. De reis erheen is een ramp. Dat vraagt dus eerst hersteltijd, tien dagen tot drie weken, en dan wordt het pas echt leuk.
Mijn schouderbreuk voorkwam het vormgeven van mijn droom een halfjaar of een jaar in de Andes te zijn met het doel meer over indianen en hun heelwijzen te ontdekken. Dat leer ik nu hier via de Healing Tao dat ik mezelf als troostcadeau gaf toen het bot al was hersteld, maar dat schoudergewricht en die arm nog onbruikbaar waren voor normale handelingen en een rugzak echt nog ondenkbaar buiten iedere voorstellingsbeeld stond.

Zeker als ik me toch beroerd voel en mijn lichaam rust nodig heeft, vind ik het enig om die tijd deels te besteden aan het maken van concrete plannen en me voor te stellen hoe ik dat voor mijzelf het meest ideaal zou kunnen organiseren, of oude reizen te herbeleven, en te bedenken hoe ik bepaalde problemen een volgende keer zou kunnen voorkomen, of anders zou kunnen oplossen, of om een nieuwe taal te leren. Dat vind ik gewoon leuker dan bang liggen worden voor de MS-statistieken van de het-sloopt-je-zenuwen-fan-club. Soms blijft het bij plannen, soms komt er opeens een mogelijkheid en dan ligt mijn plan al klaar en dan stap ik er gewoon direct in, met de houding: Ik begin gewoon en zie wel waar ik uitkom. MS staat toch bij iedere reisorganisatie of -verzekering voldoende beroerd bekend om mijn thuisreis weer voor me te gaan organiseren als dat nodig mocht blijken. Daar heb ik nog nooit gebruik van hoeven maken, maar dat is wel een veiligere achterdeur dan die gezonde mensen op reis mee kunnen nemen. Ik ben ook maar gewoon een bofkont, misschien eentje met lef. Ik weet het niet. Het gebeurt gewoon. Dan komt er weer iemand die me vraagt "waarom ga je niet.....?" en dan heb ik geen antwoord en besef op eens dat niks me dus eigenlijk tegenhoudt en dan zit ik al weer in een nieuw avontuur. Zo is deze website ook begonnen, want eigenlijk ben ik helemaal niet zo'n initatiefnemer. Ik laat het maar een beetje gebeuren. Als je dan opeens een computertje cadeau krijgt, dan kun je die toch niet alleen maar in een kast zetten? Dan zucht ik diep, begin gewoon, en zie wel hoe ver ik kom. Het verrassende is dat je dan soms een heel eind komt en veel meer bereikt dan je zelf ooit voor mogelijk had gehouden.

Het gebeurt gewoon allemaal stap voor stap en dan voelt dat heel gewoon, of heel beroerd, of als een fantastisch cadeautje, soms ook gewoon saai. En uit de ene stap volgt dan weer een andere, en zo klungel ik maar een beetje. Na mijn MS-diagnose besloot ik eraan te gaan werken om een "aardiger" of "plezieriger" of "gelukkiger" mens te worden. Want daarvoor heb je je lichaam niet zo nodig. Misschien is dat wel waar we bij ziekte over spreken als we het hebben over "beter worden". Ik weet niet of ik dat doel zal bereiken, want ik geniet er af en toe nog reuze van om lekker krengig of kinderachtig te doen. Ik heb wel al veel meer keuzes in mijn eigen reacties gekregen. Er zijn niet alleen veel lichamelijke reflexen verdwenen, er zijn ook een aantal psychische reflexen opgeruimd.

Egypte

Mijn Egypte reis was heel bijzonder, alles waarvan ik tijdens de vorige reis had gedacht: "Dat zou leuk zijn", heeft zich deze reis gematerialiseerd. Pas op het moment dat het gebeurde, of daarna realiseerde ik me pas dat er alweer zo'n vage, wat overbodige luxewens was vervuld.
Het was n groot Godsgeschenk.

Tempels die twee uur lang totaal verlaten waren, gesloten heiligdommen die open gingen, tempelwachten die geruisloos verdwenen.
Een faloeka waarvan de kiel afbrak zodat de sprookjesreis langer duurde en ook nog goedkoper werd. Slapen op het geimproviseerde halve dekje, als lepeltjes in de bestekbak, gewiegd door de Nijl, tussen het verstilde sprookje van zonsondergang en zonsopgang, aan het smalle verlaten strookje groen met daarachter het uitgestrekte kleurige Saharazand.
Het fantatische avontuur meemaken van hoe creatief de Nubiers zo"n technisch probleem samen kleinschalig aanpakken.

12 uur vertraging op weg naar de Sinai omdat delen van de weg door de regen waren weggespoeld. Tot ruim twee weken daarna de struikjes zien groenen en groeien.

Zonder andere toeristen, alleen met een gids, lopen in de kleurige stilte van de Sinai in de hoop bij wat kamelen uit te komen. Lopend een oase naderen, waar tot de grote verbazing van onze gids, alleen inboorlingen bleken te zijn. Brood bakken in de as van een vuurtje.

Tot mijn grote verbijstering bleken er twee mensen bij wie ik acht jaar geleden hooguit een uurtje in de buurt ben geweest (ook nog samen met zo'n 40 reisgenoten), me te herkennen en op me af te komen. Zo ontzettend warm.

Fashinerende ontmoetingen en de uitnodiging om mee te gaan naar een keten van Coptische kloosters in de Libische Woestijn en dan ook nog DIE KLOOSTERS IN TE KOMEN, die normaal even gesloten zijn als de berg Athos.

En: ik was precies op tijd thuis voor mijn volgende Seva. De dag dat ik thuis kwam viel mijn moeder van de trap. Ze brak haar beide handen gecompliceerd (met nog wat vingers uit de kom) en in-operabel (i.v.m. haar osteoporose). De thuiszorg gaf en geeft nog steeds "niet thuis".

Wanneer je twee handen in het gips hebt en alleen woont....
Haar huis is inmiddels zoveel mogelijk aangepast, er is iemand gevonden die haar komt wassen en er is nu een vriendenrooster. Ik heb haar autootje ingepikt en twee weken heen en weer gereden en in de file gestaan - tussen haar huis, het mijne en het ziekenhuis en de rest van de tijd hing ik aan de telefoon.
We brachten samen een proef-week-end nachtje in haar huis door, - verzonnen nog vele nieuwe oplssingen voor allerlei "Dit-lukt-me-niet-Poppie's".
Het enige nog niet opgeloste probleem is mijn moeders ingeslepen onvermogen om hulp te vragen.
En toen hebben ik haar uit het ziekenhuis gehaald.

Nu ga ik eens beginnen met het e-mail probleem en de woon-wolken, de voorgenomen, naderende sloop van mijn huis.
Ik heb me al bedacht dat mijn weerzin om te verhuizen waarschijnlijk op te lossen valt met het verzinnen van een nieuwe woon-doelstelling.

Waar heb ik mijn huis eigenlijk voor nodig?
Zeker wanneer je 6 weken meer dan genoeg hebt aan de rugzak lijkt dat een zinnige vraag.